Aziatische hoornaar

Springtrapping – Voorjaarsjacht

In het voorjaar, vanaf zo’n 13° Celsius, komen de Aziatische hoornaar koninginnen uit hun winterslaap.
In het najaar zijn ze bevrucht geworden en vanaf nu hebben ze alleen nog maar warmte, voedsel en een nieuw nestje nodig om eitjes te gaan leggen en zich massaal te gaan vermenigvuldigen (uit 1 koningin kunnen tot 6.000 nieuwe AH’s komen, waaronder 300-500 nieuwe koninginnen).

In een eerste stap beginnen ze voedsel te zoeken (vooral suikers) om zich aan te sterken en bouwmateriaal voor hun embryonaal nestje.
In dat embryonaal nestje, een pingpongbal groot, leggen ze een 12-tal eitjes.
Hieruit komen larven die door de koningin persoonlijk gevoed worden (vooral met eiwitten, lees andere insecten).
De koningin moet veel jagen om het eerste nageslacht te voeden.

Op een gegeven moment verpoppen de larven.
Uit deze poppen komen dan werksters tevoorschijn.
Die werkster nemen het werk van de koningin over -> zij gaan het nest vergroten en voedsel verzamelen.
De koningin blijft, zodra er voldoende werksters zijn, binnen in het steeds groter wordende nest en legt alleen nog maar eieren.
Het duurt ongeveer 7 weken, een 50-tal dagen, van moment van ontwaken uit de winterslaap tot aan het moment dat de koningin finaal in het nest gaat blijven. De koningin is met haar 3 cm beduidend groter dan de werkster.

In die 7 weken is de koningin hyperactief en vliegt continu rond om voedsel en bouwmateriaal aan te voeren en dat is precies de periode dat zij kwetsbaar is!

Want als de koningin in die periode gevangen en gedood wordt, dan sterft het nest in opbouw uit (tenzij een andere koningin van de opportuniteit gebruikt maakt om het nest over te nemen) en hebben we duizenden Aziatisch hoornaars in de zomer en het najaar voorkomen.

Voorjaarjacht betekent dus koninginnen vangen en doden.

De vangst gaat gemakkelijk: via speciale vallen met fuikjes die insecten tot 8.8 mm binnenlaten en een verleidelijke lokstof wordt de koningin gevangen.
Andere insecten die in de val terecht komen, kunnen via ontsnappingsgaten van 6 mm, er weer uit geraken (selectieve val).

De koningin wordt gedood door haar met val en al in de koelkast of ijskast te deactiveren (15-30 minuten volstaan) waarna ze in klein potje minstens 24 uur wordt diepgevroren.
De val wordt terug geplaatst terwijl de koningin in een eeuwige slaap verzinkt.
Die 24 uur diepvries is echt noodzakelijk want AH zijn zeer sterke jachtinsecten.

Er zijn geen risico’s aan verbonden:

• De koningin kan niet uit de val, ze kan je niet steken ongeacht hoe je de val vasthoudt.

• Een diepgekoelde koningin is volledig inactief, met een pincet of een tangetje kan je haar in de jampotje doen die afgesloten in de diepvriezer blijft staan.

• De lokstof is onschadelijk en bevat geen gif.

Wat is een goede val en hoe kom ik eraan?

Een goede val gaat gemakkelijk open en dicht, past in en kan tegen de koude van de ijs- of diepvrieskast, heeft selectieve fuikjes waar een zwangere AH koningin nog door kan, heeft ontsnappingsgaten voor de bijvangst, heeft verluchtingsgaten zodat de lokstof zich kan verspreiden.

• Je kan een val zelf maken (plastieken 2 liter Sunware sunline bakjes uit de Hubo of Brico werken het best, fuikjes en ontsnappingsroosters kan je verkrijgen bij imkerwinkels of op het internet). Zie gedetailleerde maakinstructie.

• Er bestaan meer en meer plaatsen waar je kant-en-klaar valletjes kan krijgen, bv. op  hoornaarsbestrijders Schoten, Vespabusters of de klas 6BIW College Hagelstein te Sint-Katelijne-Waver (een sympathiek klassenproject die daarvoor een mini-onderneming hebben opgericht en alles zelf ontwerpen en maken).
  De kostprijs ligt tussen de 10 en 20 euro.
  Een mooie professionele hangval is Good4Bees.

• Bij de AH-contactenpunten van onze imkersbond kan je de vallen ook tegen kostprijs kopen.

• Sommige gemeentes (bv. Hove, Mortsel, Schoten, Wijnegem, ..) stellen ze gratis ter beschikking van vrijwilligers in het kader van hun massale voorjaarjacht.

Hoe de val te gebruiken? (zie ook video filmpje)

• Plaatsen op 1 ½ meter hoogte of hangen in een struik/boom.

• Liefst op een zonnige plaats waar de wind er door kan spelen.

• Dagelijks (liefst ’s ochtends, als het niet regent) de trappit lokstof sproeien.

• Dagelijks (best tegen de avond) de val controleren en leeg maken.

• Eventueel extra lokstoffen zoals een bakje met zoete mis (1/3 witte wijn, 1/3 bier, 1/3 suiker of grenadine) plaatsen.
  Wel oppassen dat insecten daar niet in kunnen verdrinken (gebruik een lont of een sponsje) en na een paar dagen verschonen (verzuurt nl. en krijgt dan tegenovergestelde werking).

• Afdekken bij grote hitte door er een plankje op te leggen.

Bijkomende tips

• Koninginnen verzamelen vooral nectar voor zichzelf en de eerste werksters.

• Geschikte voedselbronnen zijn:

o   Lentebloemen

o   Bloeiende bomen en struiken
(o.a. Camellia japonica en Cotoneaster horizontalis)

o   Tuincompost

o   Waterbronnen

• Verplaats de val indien nodig afhankelijk van de bloei.

• Camellia japonica blijkt een bijzonder aantrekkelijke plant voor Aziatische hoornaars.

• Plaats de val op 1,2 tot 1,5 meter hoogte (maximaal 2 meter).

• Hang de val op of bevestig deze stevig aan een vast object.

• Plaats de val niet op de grond om mieren te vermijden.

• Bescherm de val tegen regen, bijvoorbeeld:

o   Tegen een boomstam

o   Onder een dakrand of afdak

• Aziatische hoornaars worden aangetrokken door warmte en licht, een zonnige plaats is daarom essentieel.

• De val werkt optimaal bij tocht of lichte wind.

• Luchtstroming verspreidt het lokmiddel op natuurlijke wijze.

• Luchtcirculatie voorkomt dat niet-doelinsecten in de val sterven.

Laat de andere insecten in leven !!

Allerlei insecten zijn ook in het begin van hun cycli om zich voor te planten en te zorgen dat er in de zomer voldoende insecten voor bestuiving en voedsel voor vogels en andere dieren gaat zijn.
Bijvangst van welke soort ook, moet weer worden vrijgelaten.
De meeste insecten kunnen door de ontsnappingsgaten weggeraken.
Mochten er insecten in je val zitten, dan zijn er 3 scenario’s

1. Er is alleen maar bijvangst
   Doe dan het deksel open en laat ze wegvliegen

2. Er is alleen maar een Aziatische hoornaar
   Plaats de val in de ijs- of koelkast en volg de eerder uitgelegde procedure

3. En is bijvangst én een AH koningin
   Plaats de val in de koelkast gedurende 30 minuten, haal de AH eruit en doe die in het diepvriespotje, laat de val open in de zon staan waarna de andere insecten, zodra ze opgewarmd zijn, kunnen wegvliegen

De AH-koning is gemakkelijk ter herkennen: ze is zo’n 3 centimeter groot,  
Ze is overwegend zwart, met één gele band op het achterlijf en een oranje aangezicht.
De pootuiteinden zijn lichtgeel.

Zij is het enige insect dat je moet doden met je val.